IJsland: vier miljoen euro 'schulden' per persoon

In VPRO's Tegenlicht
Het geiserparadijs IJsland in het hoge Noorden is failliet gegaan als gevolg van de wereldwijde, financiële crisis. Dat heeft ertoe geleid dat omgerekend iedere IJslander [1] nu een 'schuldenlast' torst van vier miljoen euro. De vraag die zich daarmee aan zo menigeen opdringt, is: Hoe overleeft ieder individu — en in dit geval van lieverlee die complete staat — zoiets? [2]
Mogelijkerwijs komt er een antwoord op die vraag in de aflevering De IJsland-ervaring — van de regisseurs Olaf Oudheusden en Jos de Putter, in het VPRO-programma Tegenlicht — die op maandag 19 oktober wordt uitgezonden via Nederland 2, tussen 20:55 uur en 22:00 uur.

Thema-avond op Arte-televisie
Dinsdag 20 oktober zal de Frans-Duitse cultuurzender Arte-televisie, vanaf 22:00 uur, in haar programma een thema-avond aan IJsland en de aldaar bestaande toestanden en gebeurtenissen wijden. Die thema-avond welke in principe tot 00:20 uur in de nacht op dinsdag 21 oktber zal duren, is opgesplitst in drie onderdelen: als eerste een zeventig minuten durende documentaire Aufstand in Island. Daarin volgt Helgi Felixson diverse bewoners van IJsland vanaf het moment dat de financiële crisis onomstotelijk bleek. Het gaat daarbij om een econoom en een filosoof, een satiricus en een jeugdige activist, een visser en een koffiebar-houder. Zij allen reageren op de vraag hoe het allemaal zo ver heeft kunnen komen.
Om 23:10 uur volgt de reportage Insel der grünen Träume, over de toekomst van IJsland: aan de ene kant ziet men aldaar een paradijs voor ecologisch toerisme, doch daar staat tegenover dat de metaalindustrie in een enorm tempo uitbreidt.
Tot slot volgt er, vanaf 23:40 uur, een veertig minuten durende Gesprächsrunde.
_________
[1] Het aantal inwoners van IJsland bedraagt per 1 juli 2009, volgens een niet-officiële schatting van het VS-Bureau of the Census, 306.694, hetgeen neerkomt op drie mensen per vierkante kilometer.

[2] Op de Economie-pagina van het6 dagblad Trouw van heden wordt gemeld dat het land van premier Jóhanna Sigurdardóttir met Groot-Brittannië en Nederland een akkoord heeft bereikt over een afbetalingsregeling van vier miljard euro. Die regeling — in de vorm van een voorschot — is gerealiseerd opdat die spaarders schadeloos kunnen worden gesteld welke geld bij de ineengestorte Icesave-bank hadden uitstaan.

Afbeeldingen
1. Geiser in het IJslandse landschap.
2. IJsland, gezien vanuit een satelliet.
3. IJslands minister-president Jóhanna Sigurdardóttir.

Roman Polanski zondag in Zwitserland gearresteerd

Ruim vier decennia geleden liet de Franse acteur filmregisseur van Poolse origine, Roman Polanski (*1933), de vampiers dansen in de film The Fearless Vampire Killers (1967 — NL: Met mijn tanden in jouw nek; D: Tanz der Vampire) [1]; vanaf heden zal er voor hemzelf sprake zijn van een dans met Zwitserse rechters, aangezien de man op zondag 27 september door de politie van de Zwitserse stad Zürich werd gearresteerd. De opdracht daartoe kwam uit de hoofdstad van het eedgenootschap waar een verzoek uit de VS was binnengekomen.
Die arrestatie heeft een achtergrond die meer dan dertig jaar terug ligt; de aanleiding daartoe vormt een beschuldiging dat hij zich — in 1977, tijdens een verblijf ten huize van zijn vriend Jack Nicholson — seksueel zou hebben vergrepen aan een 13-jarig meisje. Hoewel hij voor dat gebeuren werd gearresteerd, kreeg hij wel toestemming een lopend filmproject af te maken, en in die periode is hij erin geslaagd via Londen naar Parijs te vluchten, en sedertdien zou hij onmiddellijk worden gearresteerd zodra hij VS-bodem zou betreden. Pogingen van de kant van de VS om hem uitgeleverd te krijgen of hem in Frankrijk te laten berechten, werden afgeketst.
Die Zwitsers houden er een heel dwaas beleid op na als het erom gaat heel oude kwesties opnieuw op de agenda te zetten. Enige jaren geleden overkwam het de Franse componist en dirigent Pierre Boulez (*1925) dat hij tussen twee concerten even in Zwitserland was en eveneens werd gearresteerd vanwege zijn uitspraak van zo'n vier decennia geleden dat alle operahuizen van de wereld in brand gestoken dienden te worden. Dat was vanzelfsprekend een symbolische uitspraak, hetgeen zelf de minst begaafde politicus en politiefunctionaris kon begrijpen als hij/zij/het de moeite had genomen om eens te kijken waar Boulez zoal als dirigent had gewerkt nadat hij die mededeling in de wereldpers terug had kunnen vinden. Onder meer in het Walhalla van de Duitse opera: het op instigatie van Richard Wagner (1813-1883) gebouwde Festspielhaus op de groene heuvel van Bayreuth.
Zenuwzieke dienstklopperij, die snel met een sisser afliep, ook en vooral doordat Boulez een internationale bekendheid was en er van alle kanten hulptroepen kwamen opdagen, onder wie de meest vooraanstaande (onder meer) Zwitserse politici. Dit is thans in de kwestie Roman Polanski eveneens het geval: de Franse minister voor cultuur, Frédéric Mitterand meldde zelf dat hij president Sarkozy hierover heeft geïnformeerd en die heeft op zijn beurt laten weten dat hij een snelle afwikkeling van de kwestie met betrekking tot de Franse staatsburger Polanski als gewenst beschouwt.
In Zwitserland liet het Verbond van regisseurs inmiddels weten het een cultureel schandaal te vinden wat er is gebeurt, en dat dit het aanzien van Zwitserland ernstig zal schaden. En daarin staat deze club ook niet alleen.
Al met al een verheugende zaak, die echter nimmer zoveel stof zou hebben doen opwaaien als het een eenvoudige staatsburger was geweest die in deze justitiële mallemolen zou zijn beland. Alle mensen zijn weliswaar 'gelijk', maar er zijn nog steeds groepen die in min of meerdere mate gelijker zijn.
__________
[1] In die door Polanski geregisseerde, hier en daar slapstickachtige speelfilm trad de regisseur zelf op in één der hoofdrollen en dat gold tevens voor zijn toenmalige echtgenote Sharon Tate (met wie hij in januari 1968 was getrouwd en die in augustus 1969, acht maanden zwanger, door de bende van Charles Manson werd vermoord.
__________
Afbeelding: Regisseur Roman Polanski tijdens het Filmfestival van Cannes in 2002.

Televisie-duel in werkelijkheid niet meer dan duet

Sommigen zullen er misschien toch nog wel op hebben gehoopt, maar vanzelfsprekend had bijna niemand er nu nog op gerekend dat het zogenaamde TV-Duel tussen bondskanselier Angela Merkel van de zogeheten christen-democraten (CDU/CSU) en de zichzelf als sociaal-democraat beschouwende huidige Minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet Merkel — Frank-Walter Steinmeier (SPD) — een spectaculair of zelfs maar zinnenprikkelend gebeuren zou worden. Maar dat het zo langs lijnen van geleidelijkheid zou verlopen dat het adjectief slaapverwekkend hier van toepassing zou blijken, is wel het andere uiterste.
Hoewel Angela Merkel verklaarde verder te willen met de rechts-liberale partij FDP, bleken na afloop van het debat diverse toeschouwers ervan overtuigd te zijn dat die Angie, net als Steinmeier, zich erop voorbereidt om de huidige, zwart-rode coalitie voort te zetten. Hoewel ik zelf meen dat ze zich wel degelijk een andere combinatie ten doel heeft gesteld, zal het er — mede gelet op de huidige cijfers die komen bovendrijven na enquêtes, waarbij er steeds minder draagvlak blijkt voor een zwart-gele coalitie —toch, onvermijdelijk, op uitdraaien, en dat beseffen die beiden natuurlijk heel goed. Cijfermatig ligt die zwart-gele combinatie inmiddels al beneden de vijftig procent, maar nader bekeken blijkt zelfs maar één derde van het Duitse volk zo'n combinatie wenselijk te achten.
Alleen Steinmeier is er zondagavond in geslaagd om zich nog enigermate te profileren door terecht te wijzen op de praktische onmogelijkheid van Merkels plannen voor verdere belastingverlaging: "Daarvoor is de komende jaren een economische groei van negen procent nodig." Zou er in dat hele Duitsland een nuchter iemand te vinden zijn, die daarop zelfs maar hoopt? Tevens slaagde Steinmeier erin Merkels wens, de atomaire energie langer als tussenfase te blijven benutten, aan de kaak te stellen. Voor het overige was het bijna op alle onderwerpen vier handen kruislings op twee buiken.
Alles hangt er nu van af of er in de komende twaalf dagen iets spectaculairs voorvalt dat voor één der beide partijen slecht zou kunnen uitpakken. Voor het overige is het op dit moment gerechtvaardigd om ervan uit te gaan dat er een voortzetting — echte vernieuwing is een waarachtig ander thema — zal komen van de zwart-rode coalitie. Of het binnen die constellatie zo af en toe wellicht ietwat meer zal knallen dan tijdens het TV-duel van zondag 13 september — dat als TV-duet de geschiedenis zal ingaan — staat vooralsnog in de sterren.
Wellicht doet de geïnteresseerde lezer er goed aan nog eens na te lezen hoe Thomas Wieczorek over de protagonisten in de Duitse verkiezingsstrijd denkt. Zijn bevindingen omtrent al die "dilettanten" kunt u lezen in het recentelijk verschenen boek dat we u graag nog eens onder de aandacht brengen. Meer daarover kunt u lezen in een bijdrage van maandag 31 augustus.
____________
Afbeeldingen
1. Angela Merkel, CDU-cheffin en huidig Bondskanselier van de BRD.
2. Frank-Walter Steinmeier, huidig Minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet Merkel van de BRD.
3. Voorzijde van het recentelijk verschenen boek over het onvermogen van de hudige Duitse politici. Strikt aanbevolen.

Ghadaffi wil dat Zwitserland wordt opgedeeld

Absurditeit ten top
Dat de internationale politiek Lybië sterk in de gaten moet (blijven) houden, werd onlangs reeds duidelijk na de gebroken belofte dat er geen sterke poespas zou worden bedreven bij de terugkeer van de gegratieerde, vermeende dader van de Schotse Lockerbie-aanslag. En thans ligt er ook nog de uitspraak van president Moeamar al-Ghadaffi (* 1942) waarin hij uiteenzet dat de Verenigde Naties Zwitserland moeten opdelen. Hij heeft het, voorafgaande aan het voorzitterschap dat zijn land één jaar lang zal uitoefenen, als officiële aanvraag ingediend. De drie verschillende te vormen onderdelen van Zwitserland moeten aan Italië (Ticino), Frankrijk (Romandie) en Duitsland (Deutsch-Schweiz) worden afgestaan, waarna het begrip Zwitserland van de kaart kan worden verwijderd.
Aangezien deze provocatie niet alleen absurd-tot-in-het-imbeciele is, maar in strijd met het Volkerenrecht, is het niet erg zinvol uitgebreid op dat voorstel in te gaan.
In ieder geval — en daar gaat het Ghadaffi immers altijd om — staat hij weer in het middelpunt van de internationale belangstelling en is er tegelijkertijd minder aandacht voor het 'schandaal' omtrent de — jawel: ondanks de veroordeling, niets meer dan — vermeende verantwoordelijke voor de Lockerbie-tragedie, vooral omdat dit een groter internationaal thema is.

Zwitserland anders
Op dezelfde dag dat me een persmededeling bereikte met betrekking tot het bovenstaande, was er een boeken-, kunst- en atiekmarkt in mijn woonplaats, welke mede als gevolg van de voortreffelijke weersomstandigheden, goed werd bezocht en waar mijns inziens ook heel redelijk zaken werden gedaan. Van één van de oude getrouwe boekhandelaren kreeg ik onder meer het boek Beschreibung einer Landschaft — Schweizer Miniaturen, samengesteld uit het werk van Hermann Hesse (1877-1962), die met de miljoenenoplagen van zijn werken in zowel de Verenigde Staten alsook in Japan de meest gelezen schrijver van de twintigste eeuw heeft gemaakt.
In de éénenveertig, zeer uiteenlopende, miniaturen geeft Hesse niet alleen een beeld van veel verschillende plekken in Zwitserland, maar worden er eveneens herinneringen opgehaald, worden er contacten met personen, of reminiscenties aan het oeuvre van diverse artistieke lieden: figuren die als typerend voor de Zwitserse cultuur mogen gelden: de dichter Albert Steffen (1884-1963), de veelzijdige schrijver Robert Walser (1878-1956) en de briljante componist Othmar Schoeck (1886-1957), die allen tijdgenoten van Hesse waren.
Over het land zelf schrijft Hesse:
"Man ist fleißig in der Schweiz und sucht sein mäßiges Kapital an natürlichem Reichtum lug und zäh zu verwalten. Man ist auch dem Gemeinsinn und der Vaterlandsliebe offen. man liebt die Heimat, aber auch um ihrer Schönheit, um ihrer Seele willen . . . Und schließlich bringt das kleine fleißige land noch als Luxusblüte diese heute verlachten, später verehrten Sonderinge von Künstlern hervor, auffallend viele sogar, und in den besten von ihnen mündet dem die kleine Schweiz wieder in die große Welt und aus dem national Determinierten wird Menschheitsgut."
Misschien moet dat nog even in het 'Lybisch' worden vertaald voordat Ghadaffi zich nog meer gaat blameren.
____________
Afbeeldingen
1. De Lybische leider Moeammar al-Ghadaffi.
2. Voorzijde van de paperback-uitgave van Beschreibung einer Landschaft, verschenen bij Suhrkamp, Frankfurt am Main, in 1992, st 1970.

Documentaire over stelende zigeunerkinderen

Heikel thema
BBC Two Television pakt op woensdag 2 september, in een aflevering van de documentaire serie This world een heikel thema op. Instituten tegen discriminatie zullen er eventueel schande van spreken, maar zolang met de inhoud van de film geen algemeen oordeel over hele volksgroepen wordt uitgesproken, mag men niet doof zijn voor de geluiden die afkomstig zijn van mensen die enige ervaring hebben opgedaan met het fenomeen, en mag men evenmin blind zijn voor de eventuele gevolgen van het negeren van het, zonder twijfel pijnlijke, thema.
Onder de titel Gypsy child thieves kunt u, tussen 20:00 uur en 21:00 uur onze tijd, op genoemde televisiezender zien hoe georganiseerde bendes in diverse Europese landen gebruik maken van Roemeense zigeunerkinderen om te bedelen en diefstallen te plegen. Decennia geleden is dat ook al voorgekomen, al viel er toen niet direct een link te creëren tussen de gebeurtenissen en de georganiseerde misdaad. Wel viel op dat de kinderen in kwestie met wachtende ouderen in luxe buurten van steden en dorpen in ons land bij wat 'duurdere huizen' hebben aangebeld en dan vroegen of ze een beetje water mochten (komen) drinken, dan wel even van het toilet gebruik maken.

Presentatie
De film wordt gepresenteerd door Liviu Tipurita, die niet alleen van Madrid via Milaan tot in Roemenië de omschreven gebeurtenissen direct heeft gevolgd, en daarover haar oordeel heeft, maar tevens laat zien op welke wijzen deze groepering — die in wezen Roma dient te worden genoemd — wordt gediscrimineerd enerzijds, en welke pogingen aan de andere kant worden ondernomen om deze groeperingen op te nemen in de algemene cultuur van de Europese landen in kwestie.
__________
Afbeelding: Documentairemaakster Liviu Tipurita (Foto BBC Television.)

Documentaire over omgevallen godheid op Canvas

Kerstenende kwijlbabbels
Mocht u tot diegenen behoren, die zich ook zo intens verbazen — tot verbijstering toe — over de volmaakte idiotie die heerst binnen de Verenigde Staten binnen en rondom de groeperingen die zich laten inpalmen en inpakken door evangeliserende kakelkoppen, die niets anders doen dan bijbelteksten in een eigen versie over de mensen uit te strooien en daarbij hun voordeel doen, neemt u dan de moeite om hedenavond te kijken naar het programma Terzake op het tweede, Nederlandstalige, Belgische televisienet CANVAS. Als het niet reeds is gebeurd, zullen velen van u de schellen van de ogen vallen, als zij zelf (kunnen) zien dat het één grote commerciële bedoening is die hele rechtsgezinde, niets ontziende 'christenen', welke een politieke agenda hebben en absoluut niet minder gevaarlijk zijn voor een vrije samenleving dan fundamentalistische moslims en dito joden, negers en homoseksuelen.

Documentaire uit 2005
In 2005 heeft de befaamde documentairemaakster Alexandra Pelosi zo'n fanatieke, op golven van onbedaarlijke gekte zwevende kletskous Ted Haggard (*1956), geportretteerd. Hij had in een inmiddels vervlogen tijdperk de zogeheten New Life Church gesticht en was daarmee redelijk tot zeer succesvol. In 2005 waren er dagelijks dertig miljoen Amerikanen die aan zijn lippen hingen en hem, al dan niet met die opzet, de status van een god hadden verleend. "Geen naïever volk dan Amerikanen," zei zo menigeen na de Vietnam-oorlog toen plots bleek dat zo velen helemaal niet wisten waar ze al die tijd zo vóór waren geweest , en zo is het met Yanks — in tegenstelling tot Amerikanen die wel kunnen denken — op vele fronten.
In Terzake zult u getuige kunnen worden van het feit dat ook Ted Haggard niets goddelijks heeft en een net zo'n grote huichelaar was toen hij predikte tegen alles wat god verboden heeft, maar waarvan echter nog nooit iemand een geloofwaardig getuigenis heeft kunnen afleggen. Onzinnig geblaat, derhalve. Na de val van zijn voetstuk heeft Alexandra Pelosi deze Ted Haggard opnieuw bezocht.
En steeds opnieuw is gebleken dat streng veroordelende evangelisten — die de moraal van George W. Bush steunden, en derhalve niet kunnen deugen, omdat nergens in de bijbel een tekst te vinden is die zegt dat men leugenaars, lasteraars, oorlogsmisdadigers en anderszins fraudeleuze afgezanten van het Beest uit de Afgrond moet steunen — zelf niet kunnen voldoen aan de eigen voorwaarden voor een enigermate christelijk bestaan.

Een volstrekt andere wereld
Voor ons Europeanen is het een zo compleet andere wereld van fiction zonder enige science, dat wij in Nederland het hebben mogen meemaken dat zelfs een Evangelische Omroep-functionaris — die werkelijk elke gelegenheid aangreep om iets van kerstening te bedrijven — meldde dat hij de wijze van in de VS optredende televisiedominees toch niet in ons land als een gerede optie zag. Moeten we zulke dwazen dan toch nog importeren naar Europa? Alsof daar niet reeds meer dan overmatig veel raaskallende roofridders rondzwalken, waarvan een enkeling zelfs is opgeklommen tot maffiose regeringsleider.
Moge zelfs de niet bestaande Christen-, Joden-, Negers-, Invaliden- en Homo-God, de Duivel, Karl Marx, alsmede twaalfhonderdenacht postduiven en nog meer watervlooien consumerende sijsjeslijmers, mij en alle andere fatsoenlijke burgers zonder die uitzinnig ridicule vooroordelen over een Hemelse Vader en een Helse Bokkenpoot — en nog veel meer van die baarlijke nonsens — ervoor behoeden.
Kijkt u daarom en huivert u over zoveel extremisme.

Aforismen van een arts over ziekte en epidemie

Nog altijd actueel
Nu de massale hysterie omtrent de Mexicaanse griep voorbij schijnt te zijn — en daarmee verbonden het door velen, in het wilde weg aangeschafte middel Tamiflu, dat besmetting niet kan voorkomen, en dus alleen mag worden gebruikt door mensen die werkelijk door de ziekte in kwestie reeds zijn gegrepen —, is het wellicht niet onverstandig nog eens te wijzen op datgene wat de medicus Carl Ludwig Schleich (1859-1922) over ziekte in het algemeen en ook bijzondere aspecten van dat fenomeen aan het papier heeft toevertrouwd in de vorm van aforismen.
Deze, niet van filosofische overwegingen gespeende, ideeën doen nog altijd niet onder voor allerlei beweringen, feiten en meningen van hedendaagse medici. Daarom beginnen we hier met Schleichs opvattingen over het verschijnsel epdiemie.

Eine Epidemie erlischt, wenn die befallene Menschheitsgruppe angepaßt ist an ihre Ursache oder diese nur noch Gefeite (Immune) vorfindet.
Das ist der Grund warum Krankheiten in ihrer Intensität schwanken. Scharlach, Pocken, Schwindsucht, Diphtherie haben wechselnd gefährlichen Charakter; nicht die Ursachen schwanken, sondern der Grad vorhandener Widerstandskräfte bestimmt Ausdehnung und Schwere einer Epidemie.

Gegen Epidemien pflegen sich absolut sichere Heilmittel erst einzustellen, wenn ihre Bösartigkeit ausAnpassungsgründen nachzulassen beginnt.

Man kann sich sehr krank fühlen und doch im Sinne der Gefahr und der Bedrohung ganz gesund sein. Auffallender ist, daß man sich sehr gesund fühlen kann und doch tödlich krank sein kann. Krankheit und Gesundheit sind also eigentlich subjektive Begriffe.

Krankheitsgefühl ist ein Bewußtwerden unseres inneren Betriebes. Organe, von denen wir etwas fühlen, melden sich damit zur geneigten Aufmerksamkeit des Besitzers.

Jede Krankheit zeigt sich an und warnt. Ihre Melderreiter sind: Unlust, Unbehagen, Kraftabfall und Schmerz. Aber auch die kommende Gesundheit gibt Signale; Hoffnung und Tatenlust.

Interessante bundel, met veel actueels
De hele bundel — Die Weisheit der Freude — met 23 hoofdstukken, verspreid over twee en negentig bladzijden, vond ik eergisteren in een krat met opruimingsboeken op het trottoir vóór een antiquariaat in mijn woonplaats, en voor de somma van slechts één euro.
Vijftien jaar geleden vond ik op een kraam van dezelfde zaak, tijdens een toen nog zeer goed bezochte zondagse boekenmarkt op één der marktpleinen van onze stad, voor slechts één gulden al een goed geconserveerd exemplaar in dubbeldraads linnen uit 1920 van Schleichs Besonnte Vergangenheit, zijn Lebenserinnerungen 1859-1919. Een halve eeuw later was dat werk — met toen een oplage van twee miljoen exemplaren — één der best gelezen boeken met memoires van het Duitse taalgebied. In die oudere uitgave is eveneens een aantal 'ouderwetse' foto's in sepia opgenomen, hetgeen in een latere herdruk in de jaren zeventig van de vorige eeuw niet meer het geval was. De laatste herdruk is van 1985.
____________
Afbeeldingena
1. Carl Ludwig Schleich, medicus en uitvinder van de intraveneuze anaesthesie. Hier ziet u hem afgebeeld in een witte doktersjas van anno dazumal.
2. Titelgedeelte van het voorplat van de bundel weisheit der Freude.